s1 s2 s3 s4 s5

ประวัติความเป็นมาหอจดหมายเหตุ

สืบค้นเอกสารหอจดหมายเหตุ

ห้องหนังสือ


การเมืองเรื่องตัวบท“พระราชประวัติสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช” การตีความใหม่หลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง ๒๔๗๕

ปฐมพงษ์  สุขเล็ก
นิสิตปริญญาโท สาขาวิชาภาษาไทย
มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ 
 
บทนำ
“สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช” ทรงเป็นพระมหากษัตริย์ที่พระราชประวัติของพระองค์เป็นที่รับรู้อย่างแพร่หลายในสังคมไทย โดยเฉพาะพระราชกรณียกิจของพระองค์ที่มีความสำคัญต่อประวัติ ศาสตร์ไทย คือ การกอบกู้เอกราชและรวบรวมแผ่นดินให้เป็นปึกแผ่น หลังเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ ๒ รวมทั้งการที่พระราชประวัติบางส่วนของพระองค์มีความแตกต่างจากพระมหากษัตริย์พระองค์อื่นๆ อาทิ ทรงกำเนิดเป็นสามัญชน และพระบิดาเป็นชาวจีน
 
นอกจากนี้ตามหลักฐานประวัติศาสตร์ไทย ที่บันทึกในสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์ได้กล่าวถึงสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชว่า แม้พระองค์จะทรงเป็นพระมหากษัตริย์ ที่มีความปรีชาสามารถในการศึกสงคราม เคร่งครัดวิปัสสนากรรมฐาน แต่ต่อมาในปลายรัชกาลพระองค์ ทรงคิดว่าพระองค์ได้บรรลุโสดาบัน ทำให้พสกนิกรได้รับความเดือดร้อน จนเกิดกรณีขบถพระยาสรรค์ พระองค์จึงถูกสำเร็จโทษ ณ ป้อมวิชัยประสิทธิ์ เมื่อวันที่ ๖ เมษายน พ.ศ. ๒๓๒๕ แล้วอัญเชิญพระศพไปฝังไว้ ณ วัดบางยี่เรือใต้  มีพระชนมายุได้ ๔๘ พรรษา อยู่ในราชสมบัติ ๑๕ ปี

พระบรมรูปสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช 
ภายในศาลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหราราช จังหวัดจันทบุรี

Read more...

ขอเชิญร่วมงานพิธีบวชมุขนายก ยอแซฟ วุฒิเลิศ แห่ล้อม

ขอเชิญร่วมงานพิธีบวชมุขนายก ยอแซฟ วุฒิเลิศ แห่ล้อม
 
วันเสาร์ที่ 7 กรกฎาคม ค.ศ.2018 
 
พิธีบูชาขอบพระคุณ เวลา 10.00 น. โดย พระคาร์ดินัล ไมเกิ้ล มีชัย กิจบุญชู 
 
ณ หอประชุมมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย
 

   

   

แรกนาขวัญ เดือนหก สร้างขวัญและกำลังใจชาวไร่ชาวนา

เดือนหก ทางจันทรคติของชุมชนท้องถิ่นพวกหนึ่งในอุษาคเนย์ เริ่มเข้าวันแรกขึ้น 1 ค่ำ เดือนหก  ขณะที่บริเวณลุ่มน้ำเจ้าพระยานับ เดือนหก แต่ทางล้านนาและบางท้องถิ่นที่อยู่ตอนบนของภูมิภาค  จนถึงทางใต้ของจีน นับเป็น เดือนแปด แล้ว เพราะนับเร็วกว่ากันราว 2 เดือน ตามลักษณะแตกต่างทางภูมิศาสตร์ประเพณีชาวบ้านช่วงเวลานี้สืบเนื่องจากเดือนก่อน (คือ เดือนห้า)  เป็นช่วงเวลาหลังฤดูการเก็บเกี่ยวพืชพันธุ์ธัญญาหารแล้วเริ่มเข้าฤดูการผลิตใหม่ เพราะฝนเริ่มตกแล้ว  ถึงเวลาต้องเตรียมเครื่องมือทำไร่ ไถนา ที่สำคัญก็คือต้องทำ พิธีแรกนา หรือนาแรก ทางอีสานเรียก นาตาแฮ
 
ในทวาทศมาส (โคลงดั้น) เอกสารยุคต้นกรุงศรีอยุธยา พรรณนาฤดูเดือนหก (ไพศาขย) เริ่มมีฝนตกแล้วว่า “ฤดูไพศาขยสร้อง ฝนสวรรค์” ต่อจากนี้ไปจะมีพิธีแรกนาขวัญทั่วไปในชนบทหมู่บ้านเพื่อสร้างขวัญและกำลังใจให้ชาวนาชาวไร่ มีโคลงดั้นบอกว่า “แขไขบ่าวไถนา ถถั่นมานา”  
 
ทวาทศมาส (โคลงดั้น) พรรรณนาว่าแรกนาขวัญในชนบทหมู่บ้านทุกแห่งจะมีธงปักและผูกคันไถปลิวไปตามลมทุกหนทุกแห่ง จนถึงปลายกรุงศรีอยุธยาก็ยังมีพรรณนาแรกนาขวัญไว้ในนิราศธารโศกของเจ้าฟ้าธรรมาธิเบศร์ (กุ้ง) แรกนาขวัญ  เป็นภาษาของคนในภาคกลางที่ราบลุ่มน้ำเจ้าพระยา ตรงกับภาษาของคนบริเวณสองฝั่งแม่น้ำโขงว่า นาตาแฮก (แฮก คือ แรก) หมายถึงการไถนาทำนาปลูกข้าวครั้งแรกในนาจำลองขนาดเล็กๆ ที่สมมุติขึ้น แล้วมีพิธีสู่ขวัญวิงวอนร้องขอต่ออำนาจเหนือธรรมชาติ (บางทีเรียกผีนา หรือพระภูมินา) จงบันดาลให้ทำนาจริงๆ ได้ผลผลิตเป็นข้าวงอกงามอุดมสมบูรณ์เหมือนนาจำลอง  ที่สมมุติขึ้นครั้งแรกนี้ บางแห่งเช่นภาคเหนือจะทำพิธีสังเวยแม่โพสพพร้อมกันไปด้วย 
 
พิธีอย่างนี้มีมาแต่ดั้งเดิมในชุมชนคนดึกดำบรรพ์ราว 3,000 ปีมาแล้ว สมัยก่อนๆ ทุกคนมีอาชีพทำนาต้องทำกันทั่วไปก่อนจะลงมือทำนาจริง ต่อมาเมื่อราชสำนักรับแบบแผนฮินดูจาชมพูทวีป (อินเดีย) จึงปรุงแต่งให้สอดคล้องกับพิธีพราหมณ์เพื่อความศักดิ์สิทธิ์สูงขึ้น เช่น มีพระโคเสี่ยงทาย มีการเชิญเทวดามาเสกเป่าข้าวเปลือกที่ใช้หว่านในพิธี เมื่อเสร็จงานก็ให้ชาวบ้านแย่งกันเก็บเม็ดข้าวเปลือกไปบูชา และโปรยลงในนาของตนเพื่อให้ได้ผลผลิตเป็นเมล็ดข้าวมากขึ้น และรอดพ้นจากภัยธรรมชาติ  ภาษาทางราชการเรียก  จรดพระนังคัล เป็นคำเขมร (นังคัล  คือ ผาลไถนา) แปลว่า ไถนาครั้งแรก 

Read more...

วันนี้ในอดีต

 วันนี้ในอดีต/เดือนพฤษภาคม


22 พฤษภาคม พ.ศ.2527 : สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี เสด็จสวรรคต
สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ในรัชกาลที่ 7 เสด็จสวรรคต พระนามเดิมคือ หม่อมเจ้าหญิงรำไพพรรณี สวัสดิวัตน์ ประสูติเมื่อวันที่ 20 ธันวาคม 2477 เป็นพระธิดาในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสวัสดิโสภณ กรมพระสวัสดิวัดนวิศิษฎ์ กับพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาภาพรรณี ในปี 2460 อภิเษกสมรสกับ สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าประชาธิปกศักดิ์เดชน์ กรมขุนสุโขทัยธรรมราชา ซึ่งต่อมาได้เสด็จขึ้นเสวยราชสมบัติเป็นพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 และสถาปนาหม่อมเจ้าหญิงรำไพพรรณีเป็นสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณีพระบรมราชินี ภายหลังจากที่คณะราษฎรทำการอภิวัตน์เปลี่ยนแปลงการปกครองเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน 2475 พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณีฯ ได้เสด็จพระราชดำเนินไปประเทศอังกฤษ ในระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 พระองค์ก็ได้พระราชทานพระกรุณาช่วยเหลือกิจการของเสรีไทยในประเทศอังกฤษมาตลอด ในปี 2492 รัฐบาลได้กราบบังคมทูล สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณีฯ เชิญเสด็จกลับสู่กรุงเทพฯ พร้อมกับพระบรมอัฐิพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณีฯ เสด็จสวรรคต ณ พระตำหนักวังศุโขทัย พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ 9 เมษายน 2528 ณ เมรุมาศ ท้องสนามหลวง

22 พฤษภาคม พ.ศ.2362 : เรือกลไฟ เอสเอส สะวันนาห์ แล่นออกจากท่าเรือเพื่อเดินทางไปเมืองลิเวอร์พูล
เรือกลไฟ เอสเอส สะวันนาห์ (SS Savannah) เริ่มแล่นออกจากท่าเรือสะวันนาห์ เมืองจอเจีย สหรัฐอเมริกา มุ่งหน้าสู่มหาสมุทรแอทแลนติก เพื่อเดินทางไปเมืองลิเวอร์พูล ประเทศอังกฤษ ถึงเป้าหมายเมื่อวันที่ 20 มิถุนายน กลายเป็นเรือกลไฟลำแรกที่แล่นข้ามมหาสมุทรแอทแลนติกได้สำเร็จ ใช้เวลาทั้งหมด 18 วัน เรือลำนี้ควบคุมโดยกับตันมอเรส โรเจอร์ส (Moses Rogers)

หนังสือเก่า